Zavod za zaštitu
prirode Srbije

MИНИСТАРСТВО ПОЉОПРИВРЕДЕ И ЗАШТИТЕ ЖИВОТНЕ СРЕДИНЕ

Ministarstvo zaštite životne sredine

Prebrojane ptice na Zapadnoj Moravi

U okviru akcije brojanja ptica vodenih staništa tokom januara 2015. godine koja je deo Međunarodnog popisa vodenih ptica (IWC), obavljeno je prebrojavanje ptica na Zapadnoj Moravi, u kojem je učestvovao i Zavod za zaštitu prirode Srbije. Na celom toku Zapadne Morave zabeleženo je ukupno 3862 jedinke u okviru 25 vrsta ptica vodenih staništa.

Cilj ovog popisa je utvrđivanje veličine i dinamike populacija vrsta ove grupe ptica, koje je osnova standardizovanog monitoringa. Dobijeni rezultati su dragoceni, jer doprinose utvrđivanju stanja ornitofaune na ovom, za očuvanje biodiverziteta značajnom području. Ovo tim pre, što se sa redovnim brojanjem ptica na vlažnim staništima duž toka Zapadne Morave započelo u skorijem periodu.

Redovni zimski cenzus ptica vodenih staništa na rekama i stajaćim vodama u Srbiji počeo je da se sprovodi od 1988. godine, ali uglavnom na delu Dunava koji prolazi kroz Srbiju. Vodena staništa van Podunavlja su do pre desetak godina samo sporadično bila predmet ovog monitoringa. Na Zapadnoj Moravi, brojanje ptica vodenih staništa prvi put je sprovedeno u januaru 2005. godine, kada je obiđena deonica od Kraljeva do Čačka. Tom prilikom ptice su brojane u dva tipa staništa: na akumulaciji Međuvršje i nizvodno na toku reke do Kraljeva. Ukupna brojnost ptica iznosila je 1355 jedinki na akumulaciji Međuvršje i 1234 jedinke na toku reke do Kraljeva u okviru 21 vrste.

Nakon više godina uspostavljeno je redovno i detaljno praćenje ptica vodenih staništa u okviru programa zimskog brojanja. Od januara 2012. godine svakog se januara obilazi ceo tok Zapadne Morave u dužini od 210 km, od Požege do Stalaća.

Od ukupno 3862 jedinke u okviru 25 vrsta ptica vodenih staništa koliko je zabeleženo u poslednjem brojanju, najbrojnije vrste na Zapadnoj Moravi su patke gluvara Anas platyrhynchos i krdža Anas crecca, kao i veliki vranac Phalacrocorax carbo. Ove vrste čine oko 81% svih jedinki izbrojanih u toku januara na Zapadnoj Moravi.

Uzvodno od Vrnjačke banje ka Kraljevu i Čačku raste broj ptica vodenih staništa. Nizvodno od ovog dela toka beleži se drastično manja brojnost ptica usled brojnih ugrožavajućih faktora, kao što su izmena staništa, kome je značajno doprinela i prošlogodišnja poplava, ali i uznemiravanje tokom zimskog perioda, veliki lovni pritisak i krivolov. Svakako da ugrožavajućih faktora ima i duž toka reke između Čačka i Kraljeva, ali u manjoj meri u odnosu na navedeni deo toka nizvodno od Vrnjačke banje. Posebno je rečni tok izmenila poplava koja je imala razorni karakter i posledice toga su snažno izražene, što je svakako uticalo i na smanjenje brojnosti ptica vodenih staništa u odnosu na prethodne godine i na ovoj deonici.

U realizaciji brojanja ptica na Zapadnoj Moravi učestvovali su ornitolozi Zavoda za zaštitu prirode Srbije, ornitolozi Kraljevačkog akademskog prirodnjačkog društva „Balkan“ iz Kraljeva, kao i članovi Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije koje koordinira čitavu akciju.

© Zavod za zaštitu prirode Srbije - Sva prava zadržana. Izrada sajta: Kio d.o.o.