Zavod za zaštitu
prirode Srbije

MИНИСТАРСТВО ПОЉОПРИВРЕДЕ И ЗАШТИТЕ ЖИВОТНЕ СРЕДИНЕ

Ministarstvo zaštite životne sredine

Светскi дан вода

Voda pokriva 71% Zemljine površine, međutim, pijaća voda čini samo 2,5% svih vodnih resursa koji se konstantno smanjuju zbog zagađenja i lošeg gazdovanja. Iako se dugo verovalo da je voda neiscrpan resurs zbog njene obnovljivosti, kriza vode postaje svetski problem i realnost. I dok se potrebe za vodom povećavaju, zalihe se smanjuju. Preko dva miliona tona otpada svakog dana se baci u potoke, reke i jezera. Ukoliko se trend nastavi, do 2025. potrebe za svežom vodom premašiće sadašnje raspoložive resurse.

Omogućiti pristup svežoj pijaćoj vodi i obezbediti osnovne sanitarne uslove za sve, je globalni zadatak i izazov kojeg su definisale UN. To je istovremeno i razlog što je Generalna skupština UN 1992. godine donela rezoluciju po kojoj se 22. mart svake godine obeležava kao Svetski dan vode.

Na teritoriji Srbije postoji više hiljada vodotoka čija ukupna dužina iznosi 65 980 km, ili prosečno 747 m/km2. Gustina rečne mreže je veoma neujednačena i iznosi od 120 m/km2 do 3 500 m/km2. Padavine, kao jedan od najznačajnijih faktora vodnih resursa, veoma su neravnomerno raspoređene, kako po prostoru tako i po vremenu. Imajući u vidu da podsticaj i količinu voda, može se konstatovati da Srbija ne raspolaže značajnim količinama sopstvenih voda što je ubraja u siromašnija područja Evrope sa količinom od 1840 m3 domaćih voda po stanovniku godišnje. Međutim, Srbija koristi još i tranzitne ili prolazne vode Dunava i njegovih pritoka koje prosečno iznose 5 850 m3/s ili oko 185 000 km3 godišnje.

U odnosu na ukupnu površinu Srbije koja iznosi 88 361 km2 slivu Crnog mora pripada 92.46% (81 703 km2), 5.36% slivu Jadranskog mora (4 732 km2) i 2.18% slivu Egejskog mora (1 926 km2).

Osnovni resurs za snabdevanje stanovništva i industrije vodom u Srbiji su podzemne vode koje u ukupnom vodosnabdevanju učestvuju sa preko 90%. Međutim, nisu u dovoljnoj meri iskorištene i uglavnom se neracionalno troše. U krajevima koji oskudevaju upotrebljivim podzemnim vodama sve više se koriste rečne vode, odnosno voda iz veštačkih jezera – akumulacija.

Sa aspekta zaštite vode kao prirodnog resursa, posebna pažnja se u Srbiji pridaje zaštiti vodenih tokova i obalnog područja, vlažnih i zabarenih površina, zaslanjenih terena, prirodnih jezera i bara. U okviru zaštite ovih prirodnih resursa, neophodna je i kontrola eksploatacije mineralnih sirovina, biljnog i životinjskog sveta.

Površinske vode takođe imaju brojne pojave, predele i prostore koji su zaštićeni i posebno atraktivni sa naučnog, obrazovno-vaspitnog, ekološkog, estetskog i socio-kulturnog poimanja. Najznačajniji i najlepši među njima su veoma poznati kao što su na primer: Krupačko vrelo, Taorsko vrelo, Bjeluška potajnica, Vlasinsko jezero, slapovi Sopotnice, ponornica uvale Rečka, vodopad Prskalo, vodopad Ripaljka i mngi drugi.

Vodno prirodno nasleđe u Srbiji se štiti u okviru sistema zaštićenih područja duže od 50 godina.

Voda i vodne pojave (izvori i vrela, vodopadi i slapovi, ponornice, jezera, bare, ritovi, mrtvaje, potajnice, tresave, hidrografske tačke, vodni rezervati) predstavljaju trajno nasleđe jer se neprestano obogaćuju kruženjem u prirodi, oplemenjujući životni prostor ljudi daju im smisao postojanja i istrajavanja, zbog čega i zaštita hidrološkog nasleđa predstavlja zajedničku brigu svih nas.

© Zavod za zaštitu prirode Srbije - Sva prava zadržana. Izrada sajta: Kio d.o.o.