Zavod za zaštitu
prirode Srbije

MИНИСТАРСТВО ПОЉОПРИВРЕДЕ И ЗАШТИТЕ ЖИВОТНЕ СРЕДИНЕ

Ministarstvo zaštite životne sredine

Svečana akademija povodom obeležavanja 70 godina rada u zaštiti prirode

Zavod za zaštitu prirode Srbije i Regionalna kancelarija za istočnu Evropu i Centralnu Aziju Međunarodne unije za zaštitu prirode IUCN, organizuju 09. maja 2018. godine Svečanu akademiju u Srpskoj akademiji nauka i umetnosti u Beogradu, povodom obeležavanja 70 godina rada i institucionalne zaštite prirode u Srbiji i svetu.

Zavod za zaštitu prirode Srbije je osnovan Uredbom Vlade Republike Srbije 30. aprila 1948., a IUCN 18. oktobra 1948. godine, što pokazuje da je Srbija od samih početaka institucionalne zaštite prirode prepoznala i prati svetske tokove i procese u ovoj oblasti.

Osnivanjem Zavoda za zaštitu prirode Srbije, započinje institucionalni rad u zaštiti prirode naše zemlje, koja se po svojim odlikama i raznovrsnošću svrstava u rang svetski značajnih centara. Prirodna baština naše zemlje, svojim odlikama i vrednostima, Srbiju svrstava u jedan od 153 svetskih centara biodiverziteta i zajedno sa zapadnim Balkanom, jedan od šest evropskih centara biodiverziteta.

Na osnovu studija o zaštiti koje je izradio Zavod, do sada je zaštićeno 7,48 % teritorije Srbije (5 nacionalnih parkova, 16 parkova prirode, 20 predela izuzetnih odlika, 70 rezervata prirode, 314 spomenika prirode i 4 zaštićena staništa). Posmatrajući kategorije zaštićenih prirodnih dobara, najveći deo, u odnosu na ukupnu zaštićenu površinu, zauzimaju Parkovi prirode 296.285,74 ha i to „Stara planina“, „Golija“, Zlatibor“, „Radan“, Nacionalni parkovi, od kojih je najveći po površini NP „Đerdap“ prostiru se na 123.663,44 ha (21,18%), Predeli izuzetnih odlika 106.362,23 ha (18,22%), Specijalni rezervati prirode 49.418,05 ha (8,47%), dok svaka od preostalih kategorija zauzima ispod 1% od ukupno zaštićene površine.

Na osnovu predloga Zavoda, kao prirodne retkosti, strogo je zaštićeno 1.735 biljnih i životinjskih vrsta, a još 853 vrste biljaka i životinja je pod zaštitom države. U cilju očuvanja vrsta, realizuju se akcije kao što su uspostavljanje hranilišta za beloglave supove i medvede, monitoring divokoza, zatim sova na Staroj planini i medveda na Goliji, očuvanje staništa retkih biljnih vrsta kao što su: divlji božuri, kukurjak, kockavica, venerina vlas i mnoge druge. Stručnjaci Zavoda učestvuju i u postupku zbrinjavanja povređenih divljih vrsta životinja i onih koji se nalaze u zarobljeništvu.

Zavod za zaštitu prirode Srbije od svog osnivanja objavljuje stručni časopis „Zaštita prirode“. U okviru izdavačke delatnosti objavljena su kapitalna dela za zaštitu prirode, nacionalne Crvene knjige, u saradnji sa naučnim institucijama i to: Crvena knjiga flore Srbije I, Crvena knjiga dnevnih leptira i Crvene knjige faune I i II: vodozemci i gmizavci, a do kraja godine biće objavljene Crvene knjige i za ptice i pravokrilce. Značajne su i edicije o zaštićenim područjima (Park prirode „Šargan Mokra Gora“, Predeo izuzetnih odlika „Vlasina“, Spomenik prirode „Cerjanska pećina“) i vrstama (Zaštićeni hrastovi, Suri orao, Beloglavi sup...).

U okviru učešća u sprovođenju konvencija i evropskih direktiva o zaštiti prirode, Zavod radi naučno-stručne osnove za nominovanje i uključivanje naših područja u međunarodno značajna područja za zaštitu prirode:

- Za Emerald mrežu - panevropsku mrežu zaštićenih prirodnih dobara, Zavod je izdvojio 61 područje kao posebno značajno za očuvanje i zaštitu divljih biljnih i životinjskih vrsta i njihovih staništa. Ukupna površina ovih područja je 1.019.269 ha ili 11,54% teritorije Srbije;

- Utvrđena su 42 međunarodno značajna područja za ptice (Important Bird Area - IBA), 61 područje od međunarodnog značaja za biljke (Important Plant Area – IPA) i 40 odabranih područja za dnevne leptire (Prime Buterfly Areas);

- Za program UNESCO „Čovek i biosfera“, na osnovu predloga Zavoda proglašen je 2001. godine prvi rezervat biosfere u Srbiji „Golija-Studenica“;

- Jačanje Ekološke mreže naše zemlje i utvrđivanje područja za evropsku mrežu NATURA 2000 područja, kao značajne aktivnosti za Pregovaračko poglavlje 27.

U narednom periodu angažovanje u zaštiti prirode biće usmereno na povećanje procenta teritorije zemlje u statusu zaštićenog prirodnog dobra, a za koji težimo da uskoro pređe 10% teritorije Srbije i time ispunimo jedan od standarda za zaštitu prirode EU. Takođe, planiran je i rad na proširenju broja zaštićenih područja koja će imati status međunarodnih prirodnih dobara i svetske prirodne baštine. Paralelno sa ovim delatnostima, radiće se na ustanovljavanju sistema upravljanja zaštićenim područjima i prirodnim resursima koji će omogućavati razvoj usklađen sa očuvanjem prirodnih vrednosti i potencijala naše zemlje.

© Zavod za zaštitu prirode Srbije - Sva prava zadržana. Izrada sajta: Kio d.o.o.