Zavod za zaštitu
prirode Srbije

MИНИСТАРСТВО ПОЉОПРИВРЕДЕ И ЗАШТИТЕ ЖИВОТНЕ СРЕДИНЕ

Ministarstvo zaštite životne sredine

Za Spomenik prirode proglašen Borački krš kod Knića

Na osnovu studija zaštite za područje „ Borački krš“, Zavoda za zaštitu prirode Srbije i predloga Uredbe Ministarstva za zaštitu životne sredine, Vlada Republike Srbije donela je Uredbu o proglašenju Spomenika prirode „Borački krš“ (na osnovu člana 41a stav 2. Zakona o zaštiti prirode, ,,Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10 – ispravka, 14/16 i 95/18 –dr. zakon, i člana 42. stav 1. Zakona o Vladi ,,Službeni glasnik RS”, br. 55/05, 71/05 – ispravka, 101/07, 65/08, 16/11, 68/12 – US, 72/12, 7/14 – US, 44/14 i 30/18 – dr. zakon).

Uredba o Spomeniku prirode „Borački krš“ objavljena je u „Službenom glasniku RS“ br. 41/2019. godine, a stupila na snagu 19.6.2019.godine.

Spomenik prirode „Borački krš” obuhvata deo Rudničko–kotleničke oblasti i nalazi se u jugozapadnoj Šumadiji između Rudničkih, Kotleničkih i Gledićkih planina, na teritoriji opštine Knić i obuhvata katastarsku opštinu Borač, ukupne površine 68,22 ha od čega je 54,35 u državnom vlasništvu, 12,89 ha u privatnom, a 0,98 ha u crkvenom vlasništvu.

Sam Borački krš, predstavlja ostatke lavične dome, koja je nastala nadimanjem gustih masa kisele lave. Vremenom su delovi dome erodovani, tako da je Borački krš zadobio svoj prepoznatljiv izgled, sa vrhom, izgrađenim od stubastolučenih kvarclatita, koji su morfološki predstavljeni ostenjacima neobičnih oblika i sklopa.

Borački krš, zajedno sa Gružanskim jezerom čini nacionalno IBA (Important Bird Area) područje. Na samom Kršu je evidentirano 79 vrsta ptica, što predstavlja 21,9% ukupnog diverziteta ptica u Srbiji. Pre svega, izdvajaju se ptice grabljivice sa 11 predstavnika i ptice pevačice sa više desetina predstavnika. Neke od najznačajnijih vrsta su: grabljivice osičar, mišar i dr., noćne grabljivice buljina, šumska sova, utina i dr, kao i ptice pevačice (šumska ševa, crnogrla strnadica i dr.).

Na ovom prostoru zabeležene su značajne vrste herpetofaune. Od šest registrovanih vrsta iz klase gmizavaca, šumska kornjača i poskok su zaštićene, a slepić i šumski smuk su strogo zaštićene vrste. Registrovane su i četiri vrste vodozemaca od koji su strogo zaštićene vrste daždevnjak, planinski mrmoljak i žutotrbi mukač, dok je velika zelena žaba zaštićena vrsta. Kratkonogi gušter i planinski mrmoljak su prvi put zabeleženi na ovom području, dok je lokalitet gde je pronađen planinski mrmoljak, mesto sa najnižom nadmorskom visinom zabeleženom u Srbiji (oko 313 m n.v.) na kojoj je pronađena ova vrsta.

Prema UNESCO kategorizaciji ovaj predeo se svrstava u kategoriju kulturnih predela koji se karakterišu viševekovnim razvitkom koji je u interakciji sa kulturnim faktorima i prirodnim okruženjem.

Tokom srednjeg veka, Borački krš je bio važno utvrđenje i na njemu je postojao grad Borač, strateški postavljen na najboljem mestu u ovom delu Šumadije sa čijih se kula videla cela dolina Gruže. Danas se na Kršu nalaze ostaci nekadašnjeg utvrđenja, koje zajedno sa Crkvom Sv. arhanđela Gavrila i starim grobljem, koji se nalaze u podnožju, predstavlja arhitektonsko – petrološke objekte geonasleđa Srbije jer su izgrađeni od kamena sa Boračkog krša.

Na području Spomenika prirode „Borački krš“, utvrđuje se režim zaštite II stepena, i poveren je na upravljanje Javnom preduzeću „Srbijašume“.

© Zavod za zaštitu prirode Srbije - Sva prava zadržana. Izrada sajta: Kio d.o.o.