Zavod za zaštitu
prirode Srbije

MИНИСТАРСТВО ПОЉОПРИВРЕДЕ И ЗАШТИТЕ ЖИВОТНЕ СРЕДИНЕ

Ministarstvo zaštite životne sredine

Proglašen PIO „Kulturni predeo Tršić-Tronoša“

Na osnovu studije zaštite za područje „Kulturni predeo Tršić-Tronoša“, Zavoda za zaštitu prirode Srbije i predloga Uredbe Ministarstva za zaštitu životne sredine, Vlada Republike Srbije donela je Uredbu o proglašenju Predela izuzetnih odlika „Kulturni predeo Tršić-Tronoša„ (na osnovu člana 41a stav 2. Zakona o zaštiti prirode, ,,Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10 – ispravka, 14/16 i 95/18 –dr. zakon, i člana 42. stav 1. Zakona o Vladi ,,Službeni glasnik RS”, br. 55/05, 71/05 – ispravka, 101/07, 65/08, 16/11, 68/12 – US, 72/12, 7/14 – US, 44/14 i 30/18 – dr. zakon).

Uredba o Predelu izuzetnih odlika „Kulturni predeo Tršić-Tronoša“ objavljena je u „Službenom glasniku RS“, br. 51/2019 od 19.7.2019. godine, a stupila je na

snagu 27.7.2019. godine.

Predeo izuzetnih odlika „Kulturni predeo Tršić-Tronoša“ nalazi se na teritoriji grada Loznice i obuhvata katastarske opštine Korenita i Tršić. Ukupna površina PIO „Kulturni predeo Tršić-Tronoša“ iznosi 1802,57 ha, od čega je 41,21 ha u državnom vlasništvu, 1395,14 ha u privatnom, a 366,22 ha u drugim oblicima vlasništva.

PIO „Kulturni predeo Tršić-Tronoša“ stavlja se pod zaštitu kako bi se očuvala nepokretna kulturna dobra, prirodne vrednosti, specifična konfiguracija terena i regionalna različitost karaktera predela, a zbog jedinstvenog spoja prirodnih i stvorenih vrednosti, izdvojeni lokaliteti su posebno vredne ambijentalne celine.

Osnovne stvorene vrednosti zaštićenog prostora, čini znamenito mesto „Spomen kuća Vuka Stefanovića Karadžića“ sa zaštićenom okolinom, kao nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja, kao i Spomenik kulture od velikog značaja „Manastir Tronoša“. Nematerijalno kulturno nasleđe se održava kroz razne kulturne i umetničke manifestacije, Vukov sabor kao najstarija kulturna manifestacija u Srbiji i ratarske sveće kao jedinstven i veoma star verski običaj se nalaze na listi nematerijalnog kulturnog nasleđa.

Prirodne vrednosti područja čine očuvani kompleksi autohtonih kserotermofilnih sladunovo-cerovih i drugih tipova šuma, kseromezofilnih kitnjakovih i grabovih, kao i mezofilnih bukovih šuma. Flora i fauna zaštićenog područja je relativno bogata i raznovrsna. Od ukupno 145 zaštićenih divljih vrsta biljaka i životinja, 83 su zaštićene, a 62 vrste pripadaju kategoriji strogo zaštićenih (zelenika ili božikovina (Ilex aquifolium. L.), mnoge lekovite biljke). Priobalni pojas vodotokova je stanište vodozemaca i gmizavaca, gde je determinisano 11 zaštićenih vrsta, među kojima je osam strogo zaštićenih. Od utvrđene faune ptica, srednji detlić (Dendrocopos medius), rusi svračak (Lanius collurio) i vinogradarska strnadica (Emberiza hortulana), su strogo zaštićene vrste od međunarodnog značaja za zaštitu. Diverzitet faune sisara područja Tršić-Tronoša može se okarakterisati i kao umereno visok i predstavljen je sa 52 vrste. Fauna slepih miševa predstavljena je sa 18 strogo zaštićenih vrsta.

Zaštićeno područje karakteriše i specifična konfiguracija terena, gde su vodotoci svojim usecanjem kroz šumske masive stvorili sedlaste prevoje, specifične i originalne. Područje odlikuje i agrarni kompleks koji se održava i razvija tradicionalnim korišćenjem zemljišta, čija su svojstva autentičnost, izvornost, originalnost sa velikim brojem starih autohtonih vrsta sorti voća, koje predstavljaju izuzetan genetski potencijal u voćarstvu (trešnje đurđevke, bjelice i ruškinje, kruške takiše, karamanke, lubeničarke, pšeničarke i divljake, od jabuka petrovače, kolačarke i divljake, a kao pojedinačna stabla i oskoruše, mušmule i drenjine, nekoliko stabala pitomog kestena (Castanea sativa L.) za koje se smatra da su stari oko 200 godina, orasi (Juglans regia L.)).

Na području Predela izuzetnih odlika „Kulturni predeo Tršić-Tronoša“ utvrđuju se režimi zaštite II i III stepena.

PIO „Kulturni predeo Tršić-Tronoša“ poverava se na upravljanje Centru za kulturu „Vuk Karadžić“, Loznica.

© Zavod za zaštitu prirode Srbije - Sva prava zadržana. Izrada sajta: Kio d.o.o.