Zavod za zaštitu
prirode Srbije

MИНИСТАРСТВО ПОЉОПРИВРЕДЕ И ЗАШТИТЕ ЖИВОТНЕ СРЕДИНЕ

Ministarstvo zaštite životne sredine

Vrsta meseca - VRES Calluna vulgaris

Calluna vulgaris je zimzelen žbun, visok od 20 do 100 cm. Grančice su gusto pokrivene lišćem koje je ljuspasto i dugo do 2 mm, široko oko 0.6 mm, manje-više prileglo uz stablo. Cvetovi su sa kratkim peteljkama, pojedinačni ili po nekoliko na kratkim bočnim izdancima sakupljeni u grozdaste cvasti duge oko 25 cm. Cveta od jula do avgusta. Plod je okruglasta fino dlakava čaura, duga oko 2 mm, sa malo jajastih semenki. Plodovi su zreli od septembra do oktobra.

Raste na sunčanim terenima, na siromašnim, ispranim, kiselim zemljištima.

Vresovi grade tip zajednica vrištine ili vresišta koje antropogeno nastaju krčenjem i prekomernim iskorišćavanjem šuma i ispašom, ili su to prirodno postojeće zajednice u tundrama i visokim planinama. U devastiranim šumama na nagibima vezuje i čuva zemljište. Medonosna je vrsta sa kasnim i dugim periodom cvetanja. Uprkos tome što se teško gaji, vres se upotrebljava kao dekorativna vrsta sa preko 1000 varijeteta.

Vres pripada familiji Ericaceae koja broji 70 rodova sa više od 1500 vrsta rasprostranjenih na obe hemisfere, od arktičkih i antarktičkih do tropskih krajeva, sa izuzetkom kontinentalnih pustinja i stepa i vlažnotropskih oblasti. Iz ove familije na području Srbije prirodno rastu vrste pet različitih rodova.

Calluna vulgaris je rasprostranjena u Evropi i Aziji, ali ne i u Srbiji. Na zapadu Evrope širi se na celom području Pirinejskog poluostrva, Francuske, Velike Britanije, Nemačke, Poljske i Danske. Obilno ga ima na prostoru Austrije (raste od nizija do pojasa klekovine), Mađarske, Češke, Slovačke i Rumunije (nalazi se i do 2000 m). Ređe se sreće južno od severoistočnih Karpata. Preko severne Italije, Austrije i krajnje zapadnih delova Mađarske, vres prelazi na područje Slovenije, Hrvatske i Slavonije (najviše ga je na Baniji, u Liki i na Kordunu), pa preko područja severozapadne Bosne se vezuje sa staništem kod Zvornika u Bosni i populacijom na Gučevu kod Loznice u blizini rudnika Zajača u zajednici Farnetto-Callunetum.

Staništa ove vrste su izuzetno retka u Srbiji. Osim za populacije na Gučevu, još se zna da staništa vresa postoje u Sakaru kod Malog Zvornika, na Crnom vrhu, između Brodareva i Pljevalja i na Đerdapu.

Prema Pravilniku o proglašenju i zaštiti strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva („Službeni glasnik RS“, br. 5/2010, 47/2011), Calluna vulgaris spada u kategoriju strogo zaštićenih vrsta.

Prema Pravilniku o kriterijumima za izdvajanje tipova staništa, o tipovima staništa, osetljivim, ugroženim, retkim i za zaštitu prioritetnim tipovima staništa i o merama zaštite za njihovo očuvanje („Službeni glasnik RS“, br. 35/2010), vrištine vresa spadaju u prioritetni tip staništa za zaštitu.

© Zavod za zaštitu prirode Srbije - Sva prava zadržana. Izrada sajta: Kio d.o.o.