Zavod za zaštitu
prirode Srbije

MИНИСТАРСТВО ПОЉОПРИВРЕДЕ И ЗАШТИТЕ ЖИВОТНЕ СРЕДИНЕ

Ministarstvo poljoprivrede i
zaštite životne sredine

O Zavodu

Zavod za zaštitu prirode Srbije je stručna ustanova koja obavlja delatnost zaštite i unapređenja prirodne baštine Srbije, osnovana 30. aprila 1948. godine kaoZavod za zaštitu i naučno proučavanje prirodnih retkosti NR Srbije.

Osnivanje Zavoda usledilo je nakon donošenja zakonskih propisa u oblasti zaštite prirode kao što je Zakon o zaštiti spomenika kulture i prirodnjačkih retkosti DFJ iz 1946. godine, ali i na osnovu niza razgovora, planiranja i analize različitih ekološih problema i opšteg stanja žive i nežive priirode Srbije nakon Drugog svetskog rata. Naročiti podstrek institucionalnom organizovanju u oblasti ekologije dao je rad profesora i akademika dr Siniše Stankovića. Osnivanju Zavoda doprinele su i aktivnosti na zaštiti prirode Srbije najznačajnijih institucija u ovoj oblasti: Prirodnjačkog muzeja, Instituta za ekologiju i biogeografiju biološke grupe Prirodno-matematičkog fakulteta, Šumarskog fakulteta, itd.

Neposredno nakon osnivanja Zavoda doneti su i prvi akti o zaštiti kompleksne prirode. Na predlog Prirodnjačkog muzeja, zaštićenje rezervat „Ostrozub“, prvenstveno zbog prisustva stenoendemičnoreliktne vrste zeleničeta (Prunus laurocerasus). Prvo rešenje o zaštiti Zavod je doneo 1949. godine, i odnosi se na zaštitu vodopada Velika i Mala Ripaljka na Ozrenu. Tako su, u tom početnom periodu primene Zakona, zaštićeni objekti žive i nežive prirode, izražavajući time jedinstvo i jedinstvenost prirode Srbije.

Tih prvih godina rada Zavoda, poslove zaštite je obavljala ekipa od tri stručnjaka, da bi se, vremenom, Zavod razvijao kao ustanova, ali i usmeravao svoju aktivnost prema zaštiti područja, a ne samo zaštiti prirodnih retkosti kako je to u početku ustanovljeno. Razvijajući svoje kadrovske, organizacione i infrastrukturne kapacitete, prerastao je u današnji Zavod za zaštitu prirode Srbije.

Sadašnja organizacija i okvir delatnosti Zavoda ustanovljeni su od 1. aprila 2010. godine Odlukom Vlade Republike Srbije, na osnovu koje je Zavod organizovan sa sedištem u Beogradu i Radnom jedincom u Nišu. Dotadašnja Radna jedinica Zavoda Novi Sad transformisana je u Pokrajinski zavod za zaštitu prirode, koji je nadležan za zaštitu prirode na teritoriji AP Vojvodine.

Rad Zavoda organizovan je u okviru tri sektora: Sektor za zaštitu prirode, Sektor za istraživačko-razvojnu delatnost i Sektor za pravne, finansijske i opšte poslove, a na čelu Zavoda je direktor. Raznovrsnost poslova koje obavlja Zavod prati multidisciplinarnost stručnog tima Zavoda. Od 83 zaposlena, 56 je sa visokom stručnom spremom. Pored terenskih istraživanja, projekata zaštite biodiverziteta i geodiverziteta, i drugih poslova na zaštiti prirode, Zavod vodi jedinstveni Informacioni sistem za zaštitu prirode, Registar zaštićenih prirodnih dobara, sakuplja bogatu stručnu literaturnu građu u okviru biblioteke otvorene za javnost, izdaje časopis „Zaštita prirode“ i druga štampana i elektronska izdanja, organizuje obrazovne programe, promotivne manifestacije, itd.

U okviru višedecenijske delatnosti Zavoda posebna pažnja se oduvek posvećuje uspostavljanju i razvijanju saradnje sa međunarodnim organizacijama i institucijama, naučnim i stručnim ustanovama, upravljačima zaštićenih prirodnih dobara drugih zemalja, kao i biroima međunarodnih konvencija, s ciljem razmene iskustava i znanja u oblasti zaštite prirode, i primene savremenih međunarodnih principa i standarda u strategiji zaštite prirode Srbije.

Zavod je član nekoliko najznačajnijih međunarodnih organizacija za zaštitu prirode: Međunarodne unije za zaštitu prirode (International Union for Conservation of Nature - IUCN), Federacije parkova Evrope (Europarc Federation) i Evropske asocijacije za konzervaciju geološkog nasleđa (The European Association for the Conservation of the Geological Heritage – ProGEO). Naročito se uspostavlja i razvija saradnja sa državnim, stručnim, i drugim organizacijama i institucijama u regionu, kao što su zavodi za zaštitu prirode u Sloveniji, Hrvatskoj, Crnoj Gori, organizacije za zaštitu prirode u Republici Srpskoj, Makedoniji, itd.

U okviru saradnje sa organizacijama i institucijama iz drugih zemalja, Zavod je učestvovao u realizaciji niza projekata kojima je priroda Srbije uključena u svetski sistem zaštite, kao što su projekti „Uspostavljanje Emerald mreže u zemljama jugoistočne Evrope“ i „Emerald mreža u Republici Srbiji“, „Zaštita biodiverziteta plavne doline basena reke Save“, „Evropski zeleni pojas“, „Dinarski luk“, itd.

© Zavod za zaštitu prirode Srbije - Sva prava zadržana. Izrada sajta: Kio d.o.o.