Zavod za zaštitu
prirode Srbije

MИНИСТАРСТВО ПОЉОПРИВРЕДЕ И ЗАШТИТЕ ЖИВОТНЕ СРЕДИНЕ

Ministarstvo zaštite životne sredine

Geološka raznovrsnost

Geonasleđe Srbije, njegovo očuvanje i zaštita predstavljaju značajan deo savremenog koncepta zaštite prirode. Pojmom geonasleđe su obuhvaćena prirodna dobra sa dominantno izraženim geološkim, geomorfološkim, pedološkim i arheološkim obeležjima.

Geološko nasleđe Srbije se štiti od samih početaka institucionalne zaštite prirode, odnosno osnivanja Zavoda, o čemu svedoče uredbe o zaštiti prirodnih objekata geonasleđa donete još 50-ih godina prošlog veka (Velika i Mala Ripaljka, Prebreza, Resavska pećina...). U početku su to bile pojedinačne inicijative poznatih stručnjaka u ovoj oblasti, da bi sistematsko izdvajanje objekata geonasleđa, vrednovanje i predlaganje za zaštitu bilo započeto polovinom 90-ih godina, kada su u ovu delatnost uključeni eminentni stručnjaci svih geodisciplina. Tokom svog višedecenijskog rad, duže od pedeset godina rada, Zavod je razvio mrežu zaštićenih objekata na čitavoj teritoriji Republike i doprineo da se i geonasleđe svrsta kao neodvojiva komponenta prirodnih vrednosti.

Novi zamah u ovoj oblasti učinjen je formiranjem međunarodnih asocijacija koje se bave identifikovanjem i prikazivanjem objekata geonasleđa, kao što je Evropska asocijacija za konzervaciju geološkog nasleđa (u daljem tekstu: ProGEO) čija je članica i naša zemlja. Formiranjem Nacionalnog saveta za geonasleđe ( ranije Nacionalni savet Srbije 1995. godine, a zatim Nacionalni savet Srbije i Crne Gore 2002. godine) započeta je jedinstvena politika zaštite geonasleđa u nas.

Nacionalni savet je, na inicijativu ProGEO, preuzeo na sebe organizovanje ovih poslova i formirao 16 radnih grupa sa obavezom izrade Inventara geo-objekata po oblastima za koju je svaka radna grupa zadužena, i pripremanje liste prioriteta po značaju geo-objekata na osnovu formiranog inventara.

Inventar objekata geonasleđa obuhvata oko 650 geoloških, paleontoloških, geomorfoloških, speleoloških i neotektonskih objekata. Zavod je do sada zaštitio oko 80 objekata geonasleđa, uglavnom speleološkog karaktera. U saradnji sa Nacionalnim savetom za geonasleđe, Rudarsko-geološkim fakultetom, Geografskim fakultetom i drugim institucijama koje se bave proučavanjem Zemlje, Zavod je uspostavio mrežu saradnje, promocije i popularizacije geonasleđa u nas. Tako je 2004. godine, kada je naša zemlja u tom periodu bila predsedavajuća Radne grupe za jugoistočnu Evropu ProGEO (ProGEO WG1),organizovan Drugi naučni skup o geonasleđu Srbije sa međunarodnim učešćem, koji jebio od velikog naučnog i stručnog značaja za utvrđivanje stanja geonasleđa Srbije. U okviru aktivnosti na promociji i bližem upoznavanju javnosti sa vrednostima objekata geonasleđa, svojevremeno su organizovana studijska putovanja (GEO-trip) i stručne ekskurzije, međunarodni kamp studenata, eduaktivna geo-staza u NP „Tara“, itd.

© Zavod za zaštitu prirode Srbije - Sva prava zadržana. Izrada sajta: Kio d.o.o.